Linh Tinh Của Chơn

Thursday, October 12, 2023

Mật phải lớn mà Tâm phải nhỏ,

https://khaiminh.org/ngo_van_lai/minh_tam_bao_giam_08.htm

10A.	*Nguyên văn:*	孙思邈曰：胆欲大而心欲小，智欲圆而行欲方。念念有如临敌日，心心常似过桥时。
B.	*Dịch nghĩa:*	Tôn Tư Mạo (*) nói: Mật phải muốn lớn mà Tâm phải muốn nhỏ, Trí phải muốn tròn mà Hạnh phải muốn vuông. Ý luôn luôn nghĩ như ngày gặp địch, Tâm thường thấp thỏm như lúc qua cầu.
C.	*Diễn ca:*	Mật phải lớn mà Tâm phải nhỏ, Trí phải tròn mà Hạnh phải vuông. Lo như thấy giặc vào vườn, Sợ như cầu khỉ ngày thường phải qua.
D.	*Chú thích:*	*Tôn Tư Mạo*: danh y thông thái đời Ðường đồng thời là Ðạo gia tên tuổi, được suy tôn là Tôn chân nhân. Hàm ý ở đây là: Con người cần phải "lớn" mật để dám nghĩ, dám làm đại sự cho đời, cho mình, mới nuôi được chí lớn. Cái Tâm phải "nhỏ" mới phát huy được lòng tử tế thực thụ (nghĩa gốc của Tử là bé bỏng, nhỏ nhắn, Tế là tinh tường, nhỏ nhoi). Trí phải "tròn" thì mới lăn được khắp nơi, mới chu toàn, chu đáo mọi việc (nghĩa gốc: chu là vòng quanh, toàn là đầy đủ, đáo là đến). Hạnh phải "vuông" thì mới ổn định, không lập lờ, xử sự mới dứt khoát bằng tinh thần "bánh chưng ra góc".

Câu nói “Trọng đức hữu hiệu hơn uống tiên đan” cũng bắt nguồn từ cuốn sách này. Tôn Tư Mạc nói: “Trăm điều đức hạnh đều chu toàn, dẫu không dùng thuốc bổ, cũng có thể trường thọ. Đức hạnh không đủ, dẫu uống canh ngọc tiên đan, chưa hẳn đã có thể trường sinh.” (Thiên kim yếu phương – Dưỡng sinh tự).

Dĩ trung hiếu di tử tôn giả xương, dĩ trí thuật di tử tôn giả vong. Dĩ khiêm tiếp vật giả cường, dĩ thiện tự vệ giả lương

Lấy trung hiếu để lại cho con cháu thì con cháu hưng thịnh; lấy trí thuật để lại cho con cháu thì con cháu suy vong; lấy sự khiêm nhượng để giao tiếp với người thì mạnh; lấy điều thiện để giữ mình thì lành.

以忠孝遺子孫者昌，以智術遺子孫者亡。以謙接物者強，以善自衛者良。
Dĩ trung hiếu di tử tôn giả xương, dĩ trí thuật di tử tôn giả vong. Dĩ khiêm tiếp vật giả cường, dĩ thiện tự vệ giả lương.

Lấy sự giàu sang để lại cho con cháu thì mười phần hư chín chỉ còn lại một mà thôi. Làm điều thiện có lợi cho người khác, sau này con cháu được phúc lành. Làm điều có lợi cho người, cũng là có lợi cho mình. Ngày ngày đều làm điều tốt, thì có thiện tâm. Phải hết sức hết lòng làm điều lợi cho người. Thiên kinh vạn điển, hiếu nghĩa đi đầu; trên trời dưới đất, làm điều tốt là thứ nhất.

為子孫作富貴計者，十敗其九。為人行善方便者，其後受惠。與人方便，自己方便。日日行方便，時時發善心。力到處，行方便。千經萬典，孝義為先；天上人間，方便第一。
Vi tử tôn tác phú quý kế giả, thập bại kì cửu. Vi nhân hành thiện phương tiện giả, kì hậu thụ huệ. Dữ nhân phương tiện, tự kỷ phương tiện. Nhật nhật hành phương tiện, thì thì phát thiện tâm. Lực đáo xử, hành phương tiện. Thiên kinh vạn điển, hiếu nghĩa vi tiên; thiên thượng nhân gian, phương tiện đệ nhất.

Đọc thêm tại: https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/19553 © TuDienDanhNgon.vn

Cảnh Hành Lục

Đọc thêm tại: https://www.tudiendanhngon.vn/danhngon/dn/itemid/17653 © TuDienDanhNgon.vn

Khách lai chủ bất cố, ưng khủng thị si nhân

Khách vào chủ chả ngó ngàng, e là kẻ đó thuộc hàng ngây ngô.

Khách đến nhà mà chủ nhân không tiếp đãi, khả năng chủ nhân là kẻ ngốc không am hiểu thế sự.

客來主不顧，應恐是痴人。
Khách lai chủ bất cố, ưng khủng thị si nhân.

Ở nhà khách khứa chẳng mời, ra ngoài mới biết ít người mời ta.

在家不會迎賓客，出外方知少主人。
Tại gia bất hội nghinh tân khách, xuất ngoại phương tri thiểu chủ nhân.

Tăng Quảng Hiền Văn

Wednesday, October 11, 2023

Bần cư náo thị vô nhân vấn, phú tại thâm sơn hữu viễn thân

https://www.chuonghung.com/2022/11/dich-thuat-ban-cu-nao-thi-vo-nhan-van.html

Tuy “Bần cư náo thị vô nhân vấn, phú tại thâm sơn hữu viễn thân” 贫居闹市无人问, 富在深山有远亲không phải là một hành vi đáng để mọi người bắt chước, nhưng lại là một sự thực không cần tranh cãi. Chạy đến với cái lợi tránh xa cái hại là thường tình của con người, anh không thể trách người ta nhân tình ấm lạnh, thế thái viêm lương, không phải mỗi cá nhân bình thường đều có thể đạt đến cảnh giới vô tư cao thượng. Nhân đó, bất luận anh là người nghèo khó sống giữa chợ ồn ào náo nhiệt mà chẳng có ai để ý đến, hay anh là một phú ông sống nơi núi sâu yên tĩnh, chỉ cần giữ được tâm thái bình tĩnh, thể tất lượng thứ, thì đại để cũng có thể hưởng thụ sự thanh tĩnh nơi chợ ồn ào và hưởng thụ sự phồn hoa chốn núi sâu yên tĩnh.

Nhân tình thế thái đã như thế, thì hà tất phải lao tâm khổ tứ? Không cần phải canh cánh trong lòng, cứ thuận theo tự nhiên là tốt.

Thursday, October 5, 2023

khi những người xấu gặp vấn đề, họ sẽ làm những điều xấu

https://tuoitre.vn/ong-biden-goi-trung-quoc-la-qua-bom-hen-gio-20230811084235132.htm

Điều này không tốt bởi vì khi những người xấu gặp vấn đề, họ sẽ làm những điều xấu

Wednesday, October 4, 2023

Quân tử diệc hữu ưu hồ?

https://www.chuonghung.com/2023/10/dich-thuat-quan-tu-diec-huu-uu-ho-khong.html

子路问于孔子曰: “君子亦有忧乎?”子曰:“无也.君子之修行也,其未得之,则乐其意,既得之,又乐其治.是以有终身之乐,无一日之忧.小人则不然,其未得也,患弗得之, 既得之,又恐失之. 是以有终身之忧, 无一日之乐也.”

(孔子家語 – 在厄第二十)

Phiên âm

Tử Lộ vấn vu Khổng Tử viết: “Quân tử diệc hữu ưu hồ?” Tử viết: “Vô dã. Quân tử chi tu hạnh dã, kì vị đắc, tắc lạc kì ý, kí đắc chi, hựu lạc kì trị. Thị dĩ hữu chung thân chi lạc, vô nhất nhật chi ưu. Tiểu nhân tắc bất nhiên, kì vị đắc dã, hoạn phất đắc chi, kí đắc chi, hựu khủng thất chi. Thị dĩ hữu chung thân chi ưu, vô nhất nhật chi lạc.”

(Khổng Tử gia ngữ - Tại ách đệ nhị thập)

Dịch nghĩa

Tử Lộ hỏi Khổng Tử rằng:

- Quân tử cũng có lúc ưu sầu lo lắng chằng?

Khổng Tử đáp rằng:

- Không có đâu. Quân tử luôn bồi dưỡng đức hạnh, lúc bồi dưỡng mà chưa có được phẩm đức tốt, thì vui với ý tưởng của mình, sau khi bồi dưỡng có được đức hạnh tốt, thì sẽ vui với sự thành công của mình. Cho nên quân tử cả đời chỉ có niềm vui, mà không có một ngày ưu sầu lo lắng. Tiểu nhân thì không như thế, khi chưa có được thứ mình mong muốn. thì lúc nào cũng lo không có được, khi đã có, lại lo mất nó. Cho nên tiểu nhân cả đời chỉ có lo lắng ưu sầu, mà không có lấy một ngày vui vẻ.”

Chú của người dịch

Khổng Tử gia ngữ 孔子家语: còn gọi là Khổng thị gia ngữ 孔氏家语, nói tắt là Gia ngữ 家语. Đây là bộ trứ tác của Nho gia, nguyên bản có 27 quyển, bản hiện nay có 10 quyển, tổng cộng 44 thiên. Khổng Tử gia ngữ ghi lại tư tưởng cùng ngôn hành của Khổng Tử và môn đệ của Khổng Tử.