https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0amsdNQLxJNaWKXUgEz7d7WvwnxW9P2kYrDwHwLmoeonTG6ireWVSywrikrBT8SrQl&id=61552814094388
Có một sự hiểu lầm rất phổ biến trong truyền thông và các sản phẩm giải trí mỗi khi nhắc tới lịch sử nước ta là: Các vua chúa khai quốc thường khởi đầu là ngh.èo, đều là vượt khó khăn nhờ vào tình thương mến thương của nhân dân mà lập triều đại mới. Ví dụ như Đinh Bộ Lĩnh, Lê Lợi, anh em Tây Sơn,...
Thôi thì mình xin phép tóm tắt sơ sơ gia cảnh “nghèo khó” của các vị vua chúa khai triều của nước ta (từ họ Ngô tới họ Nguyễn).
Vương Ngô Quyền: Ông có công đánh tan tành quân đội nhà Nam Hán lần 2 ở sông Bạch Đằng, báo thù cho cha vợ là Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ (đánh Nam Hán lần 1), rồi xưng Vương lập nên triều đại đầu tiên của nước ta. Họ Ngô ở Đường Lâm “đời đời là nhà quý tộc”. Cha Ngô Quyền là Ngô Mân còn làm châu mục của xứ đó.
Vua Đinh Tiên Hoàng (Đinh Bộ Lĩnh): Con của quan Thứ sử Đinh Công Trứ. Đinh Công Trứ là Nha tướng của Dương Đình Nghệ, quyền nhiếp Thứ sử Hoan Châu. Chú ông là Đinh Dự ở quê nhà Trường Châu cũng là một hào trưởng địa phương, lãnh đạo sách* Bông. Khi cha mất, Bộ Lĩnh và mẹ “đem người của mình” (kì đồ) về quê cư ngụ (nhưng theo chính lời sứ giả nhà Đinh nói với nhà Tống thì Đinh Bộ Lĩnh lớn lên nối chức của cha). Ông chỉ chơi cờ lau với đám trẻ chăn trâu cho vui thôi.
(*Sách là đơn vị hành chính thời xưa)
Vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn): Ông mồ côi từ nhỏ nhưng được quan Quan sát là Lê Đột nhận nuôi và dạy dỗ. Chức Quan sát này có lẽ gốc là chức vụ do nhà Đường lập ra, gọi là Quan sát xử trí sứ, đảm nhiệm việc giám sát hành động của quan viên các quận huyện để tâu về triều đình. Nhà Lê Đột không giàu cũng khá giả.
Gia tộc họ Trần: Khỏi nói, giàu nhất cái xứ Hải Ấp. Họ chuyên làm nghề chài lưới nhưng có vẻ là cả một tập đoàn chài lưới chứ không đùa. Gia tộc này đủ nguồn lực để chiêu mộ cả một đạo quân phò tá Thái tử Lý Sảm lên ngôi vua và sau đó còn đấm nhau liên tục với các thế lực cát cứ thời đó.
Vua Hồ Quý Ly: Trong cuối thời loạn lạc Ngũ đại Thập quốc bên Trung Hoa, tổ tiên ông là Hồ Hưng Dật đã di cư sang Giao Châu tới đất Diễn Châu (Nghệ An) và trở thành “trại chủ”. Đến thời Lý, dòng họ này có người được lấy công chúa. Con cháu là Hồ Liêm nhận làm con nuôi của Thái úy Lê Huấn nên lấy Lê làm họ mới. Lê Quý Ly là cháu 4 đời của Lê Liêm, khi lên ngôi vua thì ông đổi lại họ Hồ gốc. Hai bà cô của Hồ Quý Ly đều làm hậu cung của Trần Minh Tông: bà Minh Từ sinh ra Trần Nghệ Tông, bà Đôn Từ sinh ra Trần Duệ Tông. Tức là COCC cực mạnh luôn.
Vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi): Nhà ông là đại gia mới nổi, gia tộc ông nhờ biết khẩn hoang lập sách. Lê Lợi làm Phụ đạo (thủ lĩnh miền núi) sách Khả Lam, trong nhà nuôi tới hơn 1000 gia đinh. Ông chỉ túng thiếu khi bị giặc Minh đánh chạy lên núi Chí Linh mà thôi.
Chúa Tiên (Nguyễn Hoàng): Người mở ra đại nghiệp 200 năm của các chúa Nguyễn Gia Miêu ở Đàng Trong. Ông là con trai thứ của Nguyễn Kim (đại công thần trung hưng nhà Lê). Dòng họ Nguyễn Gia Miêu là thế gia vọng tộc nhiều đời, nhà tài trợ vàng về quân lương của Lê Lợi trong khởi nghĩa Lam Sơn. Về sau có Nguyễn Đức Trung sinh con gái làm hậu cung của Lê Thánh Tông, sinh ra vua Lê Hiến Tông. Hậu duệ của ông là vua Gia Long Nguyễn Phúc Ánh - người tranh giành thiên hạ với vua Quang Trung Nguyễn Huệ - xuất phát điểm cũng không phải là tay trắng hoàn toàn.
Ba anh em Tây Sơn: “Anh hùng áo vải” là để chỉ gốc gác xuất thân không phải danh gia vọng tộc. Tuy anh em nhà Tây Sơn không phải con ông cháu cha của quan lại, nhưng gốc nhà là thương gia buôn trầu và thổ sản. Tới thời Nguyễn Nhạc còn kinh doanh thêm sòng bạc. Áo vải này nó lạ lắm, chắc là Louis Vuitton.
Nhưng trong lịch sử có 2 trường hợp ngoại lệ đúng là nhà nghèo vượt khó và 1 trường hợp nhà trung bình là:
Vua Mạc Thái Tổ (Mạc Đăng Dung): Mặc dù là hậu duệ của đại thần Mạc Đĩnh Chi, nhưng gia đình ông lại nghèo khó, phải đi đánh cá kiếm sống. Cuối cùng Mạc Đăng Dung đi lính cho triều đình Lê sơ và dần dần bước lên từng nấc thang danh vọng. Xuất thân bần hàn nhưng ông nhân cơ hội chiến tranh loạn lạc cuối thời Lê sơ mà lập được cả một triều đại mới.
Chúa Trịnh Kiểm: Chính các tư liệu gia phả họ Trịnh đã xác nhận nhà Trịnh Kiểm nghèo và phải thường xuyên đi ăn cắp vặt, trộm gà các kiểu. Về sau vì tội trộm trâu nên bị người làng đuổi đi. Trịnh Kiểm đi chăn ngựa cho Ninh Bang hầu nhà Mạc rồi thấy con ngựa đẹp quá nên… cầm nhầm luôn. Vì việc này Ninh Bang hầu sai người làng bắt mẹ ông ném xuống sông. Trịnh Kiểm ôm mối hận đi đầu quân cho quân đội trung hưng nhà Lê của Nguyễn Kim, rồi lập nhiều chiến công, trở thành con rể của Nguyễn Kim rồi từ từ xây dựng thế lực của riêng mình. Gia tộc của ông về sau là những vị vua không ngai của Đàng Ngoài suốt hơn 200 năm.
Không tới nỗi rớt mồng tơi như Mạc Đăng Dung và Trịnh Kiểm, ta có Vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn): Từ năm ba tuổi, mẹ ông đã bồng ông sang làm con nuôi của Lý Khánh Văn. Chúng ta không biết nhà Lý Khánh Văn như thế nào, nhưng nếu có thể nuôi con nuôi thì chắc cũng không đến nỗi nghèo khổ. Lý Công Uẩn có cả anh (Vũ Uy vương), em (Dực Thánh vương), hai người chú chứ không đến nỗi một thân đơn chiếc. Về sau ông còn được sự tán trợ của nhiều sư tăng ở quê nhà. Thời Tiền Lê - Lý - Trần các sư tăng là một giai cấp có tài lực, một phần nhờ cúng dường nhưng phần lớn là vì ruộng đất nhà chùa không bị đánh thuế. Người ủng hộ mạnh mẽ nhất là sư Vạn Hạnh còn là Quốc sư trong triều, ông là một trong những lực lượng quan trọng giúp Công Uẩn lên ngôi sau này.
Tất cả các nhân vật nêu trên gốc không là địa chủ thì cũng thuộc các gia tộc có uy tín hoặc như trường hợp của Mạc Đăng Dung, Trịnh Kiểm và Lý Công Uẩn là đầu nhập các thế lực có tài lực sẵn. Phải như vậy các bậc tiền nhân mới có đủ thế để xây dựng lực lượng giúp đời.
No comments:
Post a Comment